Lizzy Ansingh (1875-1959)

Amsterdamse Joffers

Lizzy Ansingh , behoorde tot een groep van acht Amsterdamse schilderessen, tezamen vormden zij de Amsterdamse Joffers. Bijna driekwart eeuw werkten zij onverdroten voort aan een oeuvre , dat op geen enkele wijze aansloot op de ontwikkeling binnen en buiten Nederland. Acht nijvere dames, werkten in ruime ateliers, zich niet bekommerend om levensonderhoud, ambachtelijk en integer. Zij bevochten zo een eigen plaats in de caleidoscopische kunstwereld van de 20 e eeuw, laatste vertegenwoordigers als zij waren van een 19 e eeuwse kunstvorm, die pas op 5 februari 1970, bij het overlijden van de laatste van de vriendinnen, tot het verleden behoorde. Werk van de Joffers wordt veel verzameld en is opgenomen in menig particuliere collectie en in dat van verschillende musea. Tot de Amsterfdamse Joffers reken wij Marie van Regteren Altena, Ans van den Berg, Jo Bauer-Stumpff, Nelly Bodenheim, Lizzy Ansingh, Coba Ritsema, Jacoba Surie en Betsy Westendorp-Osinck. Als negende Joffer wordt het jongere zusje van Lissy Ansingh, Threresia Ansingh gezien. Zij werkte onder de naam Sorella.

Lizzy Ansingh werd in 1875 in Utrecht geboren, als dochter van Clara Schwarze en de apotheker Edzard Willem Ansingh. Het was een familie waarin al veel aan kunst werd gedaan. Haar twee tantes waren de schilderessen Therese Schwartze en Georgine Schwartze. Vooral het werk van har tante Therese bewonderde de jonge Lizzy oprecht.

Lizzy Ansingh bleef met haar werk de familietraditie in zekere zin trouw., ondanks haar onmiskenbare oorspronkelijkheid en spiritualiteit, zette zij de traditie van de oudere familieleden voort. Tot 1908, toen zij een eigen atelier op de Herengracht betrok, schilderde Lizzy voornamelijk kleine portretten van familieleden, enkele keren werkte zij op het atelier waar zij gelijk de lessen in het aquarelleren in zich opnam, die Van Waay aan Therese Schwartze en Betsy Repelius gaf. Verder begon ze in die jaren ook al aan haar eerste poppen schilderijen. Een onderwerp dat zij haar verdere leven trouw is gebleven. Hoe zij aan dit onderwerp kwam? Op een dag, ze werkte nog op het atelier van haar tante, vroeg ze zich af wat voor onderwerp zij zou kiezen, waarop Therese Schwarze op een paar poppen wees, die tegen een plint stonden opgesteld en zei; schilder die poppen maar. Van het begin af aan raakte zij door dit onderwerp gefascineerd.

Toch heeft zij het wel geprobeerd om andere onderwerpen te kiezen. Het heeft haar echter bijzonder gestoord dat zij het etiket van Poppenschilder bleef houden. Dit werd haar opgelegd door het publiek en door critici. In interviews sprak zij dan ook graag over haar andere werk, de portretten en de stillevens.

Als de bijnaam Amsterdamse joffer op iemand van toepassing is geweest, dan was het wel op Lizzy Ansingh, telg uit een gerespecteerde Amsterdamse familie, omgeven door allure en tradities. Zij is van de vriendinnen wel het meest verbonden geweest met de stad Amsterdam. Mar ook zij nam de stad zelden als schilderonderwerp.

Lizzy Ansingh is een van de weinige kunstenaars geweest, die tot het einde van haar leven de hoge kwaliteitsnormen die zij zich zelf had gesteld, waar kon maken. Dat was een gevolg van haar spiritualiteit, die haar tot haar laatste dag niet verliet; het was ook een gevolg van de zelfkennis die zij had.Ze rook aan de grenzen van haar eigen kunnen , maar overschreed ze niet. Bijna zonder onderbreking bouwde ze een indrukwekkend oeuvre op.